YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Prof. Dr. Mustafa ÖZBALCI

SANAT ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

          Sosyal ve beşerî ilimlerde, fizik ve kimya gibi deneye dayalı ilimlerde olduğu gibi kesin ve kuralları belli tanımlar yapmak mümkün değildir. Zaten buna pek ihtiyaç da yoktur. Çünkü sosyal ve beşerî ilimlerde kurallar, metotlar ve yöntemler zamana, mekâna ve şahıslara göre değişebilmektedir. Fakat buna rağmen, Aristo’dan bu yana, sanatın da pek çok tanımı yapılagelmiştir. Bunlar sanat kavramının yapılan son ve kesin bir tanımı olmasalar da, sanatı anlamamızda, sanatın hayata, tabiata ve insana nasıl yaklaştığını ve kullandığı farklı metotların neler olduğunu öğrenmemiz için gerekli ve faydalı oldukları da bir gerçektir. Sözgelimi, bu anlamda sanatın yapılan ve çok beğenilen tanımlarından birisi şudur: Sanat, insan ve toplum hayatının karşıtlık, çelişki ve çatışmalarını ele alan ve yetenek sahibi insanların alın teri, göz nuru ile şekillenip vücut bulan bir değerler yumağıdır. Sanatları farklı ve çeşitli yapan, kullandıkları malzemenin farklı olmasıdır. İnsanoğlunun“güzeli arama” çabasından doğan her türlü sanat insanın eseridir ve insan tarafından üretilip ortaya konan bir değerdir. Sanat insan ruhunda kendine özgü estetik bir haz ve duygu uyandırdığı, onun yüreğine dokunduğu ve onu kötülüklerden arındırdığı ölçüde görevini yapmış ve amacına ulaşmış olur. Sanat felsefisine“ estetik” adı verilmesinin sebebi de budur.

        Bütün sanatların elbet bir fonksiyonu vardır, olmalıdır, olacaktır. Bu fonksiyonun ne olduğu ve ne olması gerektiği sorusu, zamanla“sanat, sanat içindir”ya da“sanat, toplum içindir” gibi görüşlerin ve tartışmaların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Elbet sanat, hem sanat, hem de toplum için olmalı, ilhamını, gıdasını ve kullandığı malzemeyi millî kültür ve değerlerden almalıdır. Sevgiyi ve güzellik duygusunu kendisine mihver yapmış bütün sanat eserleri, insana birtakım değerleri telkin ve tebliğ etmenin en etkili araçlarından birisidir. İnsanı, hatta toplumu eğitmede, insana ve topluma olumlu davranışlar kazandırmada sanatın bu gücünden, bu etkisinden mutlaka faydalanmak gerekir. Her türlü sanat eseri insan davranışlarını mutlaka etkiler. İnsanı anlayışlı ve hoşgörülü yapar. Öfkelerini dindirir, yumuşatır, yüreğini sevgi ile doldurur. Bu gerçeği göremeyen, sanatın ne olduğunu   anlamamış demektir. Ünlü Fransız düşünür J. Paul Sartre, sanat eserinin bir çağrı olduğunu söyler. Bu çağrı, insanı iyiye, doğruya ve güzele götüren bir çağrıdır. Daha doğrusu öyle olmalıdır. İnsana ve topluma böyle bir hizmeti ve faydası olmayan sanat, sanat değildir. Hiçbir sanat bir yerlere gelmenin, mal-mülk edinmenin bir vasıtası yapılmamalıdır. Gerçek bir sanatçı, sanatını bu yolda kullanmaz. Onu, sanatının topladığı takdir ve beğeni kadar mutlu eden başka hiçbir şey yoktur, olmamalıdır.                                                                                                                                                                                                

     Sanat, İnsanın kendisini aşıp kâinatın ve kendisinin var oluşundaki büyük sırrı idrak etmesinde, onun en büyük yardımcısıdır. Böyle çok önemli bir fonksiyonu üstlenmiş olan sanatta, konu ne olursa olsun, basitliğin ve edepsizliğin yeri elbet olamaz, olmamalıdır. Sanatta esas olan asalettir. Sanatın belli kişilerin ve toplumların kendi görüş ve düşüncelerini sergilemenin ya da pazarlamanın bir vasıtası olarak algılanması doğru değildir. Her gerçek sanat eseri kendi toplumunun bir aynasıdır. Yahya Kemâl’e göre, her sanatkâr ilhamını kendi milletinin maddî ve manevî değerlerinden almak zorundadır. Sözgelimi, muazzam bir sanat eseri olan Süleymaniye Camii, mimarlık sanatının şahane örneklerinden birisidir. Ama o, aynı zamanda büyük bir kültür ve medeniyetin, bütün varlığı ile Yüce Yaratana yönelmiş büyük bir milletin maddî ve manevî bütün kültür değerleriyle üstünde yaşadığı kutsal bir mekândır. Sanat büyük sevgiler ve dostluklar yaratacak ortamlar yaratabilmelidir. Sanat bir çeşit arz-talep meselesidir. Malı alıcısına, müşterisine göre üretmek gerekir. Sanat kolektif şuurun, maşeri vicdanın bir yansıması olursa, onun müşterisi bütün bir millet olur. O itibarla, sanatın hangi dalında olursa olsun, bizim sanatkârımız eserini kendi kültürel değerlerimizden ilham alarak üretmeli, her türlü taklitten uzak durmalı, Müslüman mahallesinde salyangoz satmaya kalkmamalı, kendi insanımıza hitap etmeli, onun zevk, arzu ve ihtiyaçlarını mutlaka dikkate almalıdır. Zira ruhu ve kafası ile bizim dünyamızdan ve kültürümüzden kopmuş bir azınlığa seslenen sanatın müşterisi de, seveni de işte o azınlıktan ibaret kalır. Freud’un yaptığı gibi, sanat ile oyun arasında bir benzerlik bulmak ve sanatı çocuklukta oynanan oyun yerine koymak, doğru bir düşünce tarzı olamaz. Sanat büyüklerin oyuncağı değildir. Sanat ciddi bir olaydır, evrensel bir değerdir. Sanat vasatı kabul etmez. Her türlü sanatta mükemmellik esas olmalıdır. Gelişi güzellik, sıradanlık, tek tip olma ve biteviye üretilme gibi özellikler, sanatın değil zanaata ait niteliklerdir.    

     Sanatın ortamı özgür bir ortamdır. Gerçek sanat ancak böyle bir ortamda gelişip filizlenebilir. Sanatı bir araç olarak görenler, sadece bir baskı rejiminden yana olanlardır. Böyle rejimlerde sanatkârın da bir emir kulu olması beklenir zaten. Oysa emir kulu olmaz sanatçı, olmamalıdır. Olduğu takdirde artık onun ürettiği gerçek anlamda sanat olmadığı gibi, ona sanatçı demek de mümkün olmaz. Sanat propaganda aracı değildir. Bir şeyin propagandasını çeşitli ve çok daha etkili yollardan yapabilirsiniz, bu mümkündür, ama sanatı, öyle sırdan ortamlarda kullanırsanız, sanata zarar vermiş olursunuz. Gerçek sanatın farkı işte buradadır. Sanat içten ve samimi olduğu, insanları hoşgörülü olmaya, onları güzel duygular etrafında barış içinde birlikte yaşamaya bir çağrı niteliği taşıdığı oranda güzel, başarılı ve dolayısıyla da kalıcı olur.    

ŞİİR VE ŞÂİR(1)SANAT ÜZERİNE DÜŞÜNCELERYAHYA KEMÂL VE TÜRKÇEATATÜRK VE TÜRKÇEDİN VE TOPLUM İLİŞKİSİ ÜSTÜNEÖNCE ŞİİR VARDIİNSAN GÖNLÜNDEN İBARETTİRKÜLTÜR, DİL VE EĞİTİM-ÖĞRETİMDİL, DİLLER VE DİLİMİZ      OKUMAK VE YAZMAK ÜSTÜNEYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
BİR ÖLÜMÜN ARDINDAN
Osman KARA
Mustafa GENÇ
SAMSUN’DAN BİR HAYIR KAPISI DAHA...
Mustafa GENÇ
Prof. Dr. Mustafa ÖZBALCI
ŞİİR VE ŞÂİR(1)
Prof Dr Mustafa ÖZBALCI
Atilla ÇİLİNGİR
TARİHİMİZE NOT DÜŞEN GERÇEKLER… (Zaman Asla Kaybolmaz)
Atilla ÇİLİNGİR
M. Halistin KUKUL
HER ŞEY SEVMEKLE BAŞLAR
M Halistin KUKUL
Mustafa ÖZDEMİR
SEMERKANT
Mustafa ÖZDEMİR
Nevval SEVİNDİ
ACILI KISA TARİH
Nevval SEVİNDİ
Vedat ÇINAROĞLU
TÜRKLÜK NAMUSUMUZDUR
Vedat ÇINAROĞLU
Adem ERTÜRK
Etme bulma dünyası ya hani, edenler ne zaman buluyordu
Adem ERTÜRK
Embiya SANCAK
ÜÇ AYDIR YAZAMIYORDUM
Embiya SANCAK
Prof. Dr. İsrafil BALCI
İftira ve İtibar Suikastçılığı
Prof Dr İsrafil BALCI
Dr. İbrahim YILDIRIM
Fethin simgesi Ayasofya
Dr İbrahim YILDIRIM
Yılmaz HOCAOĞLU
BİRAZ ORDAN BİRAZ BURDAN 2
Yılmaz HOCAOĞLU
Turgay SÖZEN
Pandemi Devam ediyor, Tedbir ve Kurallara Dikkat...
Turgay SÖZEN
Sacit ACAR
ORTAYA KARIŞIK
Sacit ACAR
Saffet Atik
Samsun’un Liman ve Demiryolu Sorunları (2)
Saffet Atik
Burak GÜLEÇ
Lider diyeceksiniz
Burak GÜLEÇ
Enis ERSOY
İmamoğlu’nun Kanal İstanbul stratejisi
Enis ERSOY
Türker GÖKSEL
Mithatpaşa Lisesi ve Sekizinci Kitap
Türker GÖKSEL
Mustafa KESKİN
Yerli Arabamızı Anlayabildik mi
Mustafa KESKİN
Ahmet HAYVALI
TEK DÜZEN HESAP PLANI
Ahmet HAYVALI
Dr. Işık ÖZKEFELİ
NİYETLER ALENİYET KAZANIRKEN
Dr Işık ÖZKEFELİ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
Açıkhava AVM
Prof Dr Yücel TANYERİ
Prof. Dr. Ahmet Nizamettin AKTAY
Gagavuzya İzlenimleri
Prof Dr Ahmet Nizamettin AKTAY
Hüseyin ÖZBAY
OSMAN TÜRKAY
Hüseyin ÖZBAY
Mehmet Ali BAYAR
PROF.DR.MÜMTAZ SOYSAL'IN ARDINDAN...
Mehmet Ali BAYAR
Prof. Dr. İbrahim TELLİOĞLU
SEVDİKLERİMİZ ÜZERİNDEN EMPATİ YAPARAK DÜNYAYI ANLAMAYA ÇALIŞMAK
Prof Dr İbrahim TELLİOĞLU
Hilmi EKER
PİLOT İLÇE LADİK
Hilmi EKER
Murat İLHAN
PİCASSO...
Murat İLHAN
Nami Cem İYİGÜN
ASKERİ HAREKÂT
Nami Cem İYİGÜN
Mustafa ENGİN
TARIM MI, ENERJİ Mİ!?
Mustafa ENGİN
Tufan AKCAGÖZ
SİZ SİZ OLUN
Tufan AKCAGÖZ
Necmi HATİPOĞLU
EKONOMİK KRİZ Mİ, O DA NE?
Necmi HATİPOĞLU
Hülya Korkut ÖZAK
Öyleyse sen Türk değilsin...
Hülya Korkut ÖZAK
Prof. Dr. Erdal AĞAR
YABANCI DİLLE EĞİTİM
Prof Dr Erdal AĞAR
Nuray YILMAZ
HIYAR… TUZ… TUZLUK
Nuray YILMAZ
Dr. Faruk TAN
İNSAN
Dr Faruk TAN
İshak MEMİŞOĞLU
OTOPARKIMI İSTİYORUM
İshak MEMİŞOĞLU